:: wikimiki.org ::

Efekt

Efekt

- Okopowy efekt
- Efekt aureoli
- Efekt ankieterski
- Efekt batochromowy
- Efekt Casimira
- Efekt cieplarniany
- Efekt Coandy
- Efekt Comptona
- Efekt Coriolisa
- Efekt czerwonych oczu
- Efekt czystej ekspozycji
- Efekt demonstracji
- Efekt Dopplera
- Efekt dostępności
- Efekt Edisona
- Efekt Elizy
- Efekt Flynna
- Efekt fotoelektryczny
- Efekt Galatei
- Efekt Gerschenkrona
- Efekt gitarowy
- Efekt Golema
- Efekt Halla (klasyczny)
- Efekt Halla (kwantowy)
- Efekt halo
- Efekt Hawthorne'a
- Efekt iluzjonistyczny
- Efekt Jarkowskiego
- Efekt Josephsona
- Efekt kominowy
- Efekt kontrastu
- Efekt Krugera-Dunninga
- Efekt kwantowy
- Efekt Magnusa
- Efekt Meissnera
- Efekt mnożnikowy
- Efekt motyla
- Efekt Mößbauera
- Efekt obojętnego przechodnia
- Efekt okopowy
- Efekt owczego pędu
- Efekt Peltiera
- Efekt pierwszeństwa
- Efekt piezoelektryczny
- Efekt Pigmaliona
- Efekt Pigou
- Efekt placebo
- Efekt Pockelsa
- Efekt Poyntinga-Robertsona
- Efekt Primakoffa
- Efekt przejścia
- Efekt Purkyniego
- Efekt realnych zasobów
- Efekt Schwarzschilda
- Efekt Seebecka
- Efekt snoba
- Efekt solny
- Efekt Starka
- Efekt Thomsona
- Efekt tunelowy
- Efekt tworzenia par
- Efekt Tyndalla
- Efekt uboczny
- Efekt uporczywości
- Efekt Veblena
- Efekt Zeemana

Okopowy efekt

Efekt okopowy (ang. trench effect) - nazwa zaproponowana do opisu zjawiska, zaobserwowanego po raz pierwszy podczas pożaru schodów ruchomych na stacji metra Kings Cross w Londynie 18 listopada 1987. Polega na tym, że płomienie pożaru rozprzestrzeniające się wzdłuż nachylonego względem poziomu rowu ("okopu"), jakim jest eskalator ruchomych schodów wraz z poręczami, mają skłonność do "przyklejania się" do palnego dna i poręczy zamiast unosić się do góry. Efekt ten, w związku z tym, że schody i poręcze na Kings Cross były wykonane z m.in. drewna i innych łatwopalnych materiałów, spowodował niezwykle silne nagrzanie się tych materiałów do temperatury samozapłonu i następnie do gwałtownego wybuchu. Zjawisko to przed rokiem 1987 nie było w ogóle znane, a i w czasie śledztwa w sprawie pożaru na Kings Cross nie od razu zostało rozpoznane. Dzięki odtworzeniu drogą symulacji komputerowej sytuacji zaistniałej w londyńskim metrze skonstatowano nieoczekiwane pełzanie płomieni po dnie rowu (kanału, "okopu") zamiast unoszenia się ich do góry. Nie do końca dowierzając wynikom obliczeń zbudowano model sytuacyjny w skali 1:3, który następnie podpalono i w ten sposób ostatecznie potwierdzono istnienie tego zjawiska. Fenomen ten jest nałożeniem się dwóch wcześniej już znanych zjawisk: efektu Coandy (nazwanego od nazwiska rumuńskiego naukowca, badacza aerodynamiki Henri Marie Coandă) oraz efektu "rozgorzenia" (ang. flashover) - gwałtownego zapłonu gazów pożarowych.

Linki zewnętrzne:

- [http://www.firetactics.com/EXTREME%20FIRE%20BEHAVIOR_PL2.pdf Więcej o rozgorzeniu]
- [http://www.uclan.ac.uk/facs/destech/builtenv/facilities/firelab/firedissertations/MFjimsheridan.htm Artykuł "Fires in Inclined Trenches" J. P. Sheridana, 2002]] Kategoria:Pożarnictwo Kategoria:Ciekawostki

Efekt aureoli

Efekt Galatei, efekt aureoli – w psychologii zniekształcenie poznawcze polegające na korzystnym ocenianiu osoby wywierającej pozytywne wrażenie (np. wyglądającej atrakcyjnie, zamożnie, itp.). Więcej informacji w książkach z działu "psychologia społeczna" np.Prof. Waldemar Domachowski. Zobacz też: efekt Golema Kategoria:Psychologia społeczna

Efekt batochromowy

Efekt batochromowy (pogłębianie barwy) - nazywa się tak zmianę barwy żółtej – poprzez pomarańczową, czerwoną, purpurową, niebieską – do zielonej. Przejściu temu towarzyszy absorpcja promieniowania o coraz dłuższej fali (od nadfioletowego do podczerwonego). Efekt batochromowy występuje w przypadku wprowadzenia do cząsteczki danego związku organicznego specjalnych podstawników (zwanych grupami batochromowymi), charakteryzujących się obecnością wiązań podwójnych lub wolnych par elektronowych. Kategoria:?

Efekt cieplarniany

Efekt cieplarniany (inaczej szklarniowy) polega na zatrzymywaniu przez atmosferę energii promieniowania słonecznego. Jest to naturalne zjawisko, dzięki któremu średnia temperatura na Ziemi wynosi 15^oC, a nie -18^oC. Obecnie podejrzewa się, że działalność człowieka spowodowała zwiększenie zawartości gazów cieplarnianych w atmosferze, co może prowadzić do poważnych zmian klimatycznych. Zobacz też: podstawowe zagadnienia z zakresu astronomii, oraz ekologii, Ziemia-śnieżka. Kategoria:Ekologia zh-min-nan:Un-sek hāu-èng ko:온실 효과 ja:温室効果 th:ปรากฏการณ์เรือนกระจก

Efekt Coandy

Efekt Coandy - jest to zjawisko fizyczne polegające na tym, iż strumień gazu lub płynu ma tendencje do przylegania do najbliżej znajdującej się powierzchni. Efekt został nazwany od nazwiska odkrywcy Henri Coandy. kategoria:zjawiska fizyczne kategoria:lotnictwo ja:コアンダ効果

Efekt Coriolisa

Efekt Coriolisa jest to efekt występujący w obracających się układach odniesienia. Polega ona na zaburzeniu toru ciał poruszających się w takim układzie. Zaburzenie to zdaje się być wywołane jakąś siłą (dlatego efekt Coriolisa nazywany jest najczęściej siłami Coriolisa), w rzeczywistości jest jednak spowodowany ruchem układu odniesienia. Wartość tej pozornej siły wynosi:

_=2m\times

Oznaczenia: m - masa ciała, v - jego prędkość, ω - prędkość kątowa układu, natomiast

\times

- iloczyn wektorowy.

Przykłady efektów

Jeżeli ciało porusza się po promieniu i oddala się od osi obrotu układu odniesienia, to doznaje działania siły prostopadłej do promienia i w stronę przeciwną do obrotu układu odniesienia, jeżeli przybliża się do środka, to siła działa w stronę, w którą obraca się układ. Jeżeli ciało zostanie rzucone swobodnie w kierunku promienia, na zewnątrz, to będzie skręcało, przeciwnie do kierunku wirowania układu odneisienia a jeśli do środka to odwrotnie.

Efekt na Ziemi

Ziemia obraca się wokół swojej osi i dlatego dla ciał poruszających się po powierzchni Ziemi występuje efekt Coriolisa. Efekt Coriolisa jest widoczny również na powierzchni Ziemi. Na północ od równika powodują zbaczanie poruszających się obiektów w prawo, a na południe - w lewo (patrząc w kierunku równika). Efekt ten nie jest zazwyczaj odczuwalny, objawia się jedynie przy długotrwałych procesach lub działa na poruszające się bardzo swobodnie ciała. A oto przykłady jego wpływu (z punktu widzenia obserwatora patrzącego w kierunku równika):
- na półkuli północnej wiatr ma tendencję do skręcania w prawo, a na południowej - w lewo;
- na półkuli północnej mocniej podmywane są prawe brzegi rzek (odpowiednio: na południowej - lewe);
- na półkuli północnej wiry wodne oraz antycyklony poruszają się zgodnie z ruchem wskazówek zegara (na południowej - przeciwnie). Dla przykładu: jeśli z określonego miejsca na półkuli północnej zacznie przemieszczać się ku biegunowi masa powietrza, to napływając nad obszary o malejącej prędkości liniowej będzie w stosunku do nich napływać nie z południa, lecz z południowego wschodu, Im dalej, tym większa będzie przewaga kierunku wschodniego. Z punktu widzenia obserwatora na ziemi wygląda to jak działanie siły skierowanej z wschodu na zachód. Siłę tę nazywamy właśnie siłą Coriolisa. Efekty Coriolisa muszą być także brane pod uwagę przez artylerzystów, osoby nawigujące lot samolotów, rakiet, itp. Odkrywcą efektu Coriolisa był francuski inżynier i matematyk Gaspard-Gustave Coriolis, zaś pierwszego eksperymentalnego potwierdzenia efektu dostarczył swym wahadłem Jean Bernard Léon Foucault. Zobacz też: pasat, siła dośrodkowa. Kategoria:mechanika Kategoria:zjawiska fizyczne ko:코리올리 효과 ja:コリオリの力

Efekt czerwonych oczu

Efekt czerwonych oczu w fotografii - zjawisko odwzorowania na zdjęciu oczu ludzi lub zwierząt jako czerwonych punktów. Powstaje przy fotografowaniu w ciemności z użyciem lampy błyskowej. Ponieważ w ciemności źrenica oka jest szeroko otwarta, mocne światło lampy błyskowej dociera do siatkówki, odbija się od niej i ponownie trafia do aparatu fotograficznego. W oku światło uzyskuje czerwoną barwę na skutek przefiltrowania przez naczynia krwionośne. Zjawisko jest szczególnie widoczne, jeśli lampa błyskowa znajduje się blisko osi obiektywu. Producenci wbudowują w aparaty fotograficzne systemy "redukcji efektu czerwonych oczu", które mają za zadanie silnym wcześniejszym błyskiem światła spowodować zwężenie źrenic oczu fotografowanych osób lub zwierząt. Inne, dużo skuteczniejsze metody, to odsuwanie lampy błyskowej od osi obiektywu i/lub skierowanie lampy błyskowej na ścianę lub sufit lub oświetlenie fotografowanych osób. Należy pamiętać, że zwężanie źrenic trwa od 1 do 2 sekund i taki jest minimalny czas oświetlania fotografowanych osób. W wielu przypadkach wystarczy zaświecić światło znajdujące się w pomieszczeniu by znacznie zredukować ten efekt. Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu fotografii. kategoria:fotografia

Efekt czystej ekspozycji

W psychologii efekt czystej ekspozycji (ang. mere exposition effect) to zjawisko polegające na zmianie ustosunkowania afektywnego wobec obiektu na skutek zwiększenia liczby kontaktów z nim bez konieczności świadomego rozpoznawania bodźca. Reguła ta została odkryta w 1968 roku przez R. Zajonca, który wykazał, że badane przez niego osoby bardziej lubiły te bodźce, które prezentowano im częściej niż inne, nawet jeżeli badani nie zdawali sobie sprawy, z tego, że widzieli je wcześniej. Efekt ten został wielokrotnie potwierdzony przy zastosowaniu ekspozycji podprogowej, prowokując szeroko zakrojoną dyskusję nad obustronnymi powiązaniami intelektualnego poznania i życia emocjonalnego u człowieka. Od czasu odkrycia efektu ekspozycji, formułując tę zasadę w literaturze psychologicznej wielokrotnie sugerowano, że jej istotą jest właśnie zwiększenie preferencji dla często doświadczanego bodźca. Jednak przeprowadzona przez Bornsteina w 1989 roku metaanaliza badań potwierdzających taką interpretację, pozwala wnioskować, że jest to błędne sformułowanie problemu, spowodowane trudnościami w dobraniu całkowicie neutralnego afektywnie materiału bodźcowego. Należy uznać, że efekt ekspozycji polega na intensyfikacji wstępnego ustosunkowania wobec bodźca. Do dziś nie opracowano powszechnie przyjętego modelu wyjaśniającego to zjawisko. Kategoria:Emocje i motywacja

Efekt demonstracji

Efekt Veblena (efekt demonstracji, efekt snoba, ang. Snob effect), zwany także paradoksem Veblena (paradoksem snoba), jest to chęć posiadania dóbr luksusowych. Posiadanie takich dóbr jest środkiem dowartościowania się, dlatego popyt na nie jest tym większy, im mniej ludzi je posiada, i – paradoksalnie – rośnie wraz z ceną. Przykładami tego rodzaju dóbr są rzadkie dzieła sztuki i markowe ubiory znanych projektantów mody. Zobacz też: dobra Veblena. Kategoria:Teoria ekonomii

Efekt Dopplera

Efekt Dopplera to zmiana częstotliwości oraz długości fali zarejestrowana przez obserwatora, który porusza się względem źródła fali.

Wstęp

fali Naukowe badanie efektu po raz pierwszy przeprowadził Christian Andreas Doppler w 1845 roku. Poprosił on grupę muzyków, aby wsiedli do pociągu i grali jeden ton. Słuchał go i zaobserwował, że dźwięk instrumentów staje się wyższy, kiedy pociąg zbliża się do niego. Gdy źródło muzyki się oddala, jego ton staje się niższy. Zmiana wysokości dźwięku była dokładnie taka, jak wyliczył uprzednio Doppler. Aby zrozumieć efekt Dopplera, trzeba zdać sobie sprawę, że wysyłany dźwięk nie staje się ani wyższy ani niższy. Źródło fali wysyła kolejne fale z takim samym okresem. Jeżeli źródło nie porusza się, odległość między tymi falami (grzbietami fali) ma pewną stałą wartość, a gdy źródło się porusza, odległość między kolejnymi grzbietami zmienia się, bo wysyłający "biegnie" za wysłaną falą, co odbieramy jako zmianę wysokości dźwięku u nieruchomego odbiorcy. Na Rysunku 1 widać, że między szczytami fal jest różna odległość, w zależności od kierunku, w którym porusza się źródło.

Najprostsza postać prawa Dopplera

instrumentów Obserwator i źródło fali poruszają się względem siebie. Podczas jednego okresu fali T₀, źródło przebywa drogę: :

s = v _  T_0 ,

gdzie:
- s - droga,
- v_zr - prędkość źródła względem obserwatora,
- T₀ - okres fali generowanej przez źródło. Podczas generowania jednego przebiegu fali źródło przesunie się o taką odległość s względem obserwatora. Oznacza to, że rejestrowana przez obserwatora długość fali będzie inna. Zjawisko to obrazuje Rysunek 2. Na jego podstawie da się napisać:

\lambda_0=\lambda+v_T_0 ( - ) ,

gdzie:
- λ - długość fali zarejestrowana przez obserwatora,
- λ₀ - długość fali generowanej przez źródło. Zależności:

\lambda=\frac  ,

T=\frac  ,

gdzie:
- f - częstotliwość fali,
- v - prędkość fali, można podstawić do wzoru (
- ), co da:

\frac=\frac+\frac (   - ),

gdzie:
- f₀ - częstotliwość fali generowanej,
- f - częstotliwość fali obserwowanej. Po kilku prostych przekształceniach można wyznaczyć zależność na rejestrowaną częstotliwość fali:

f = f_0 \frac ,

gdzie:
- f - częstotliwość mierzona,
- f₀ - częstotliwość fali generowanej przez źródło,
- v - prędkość rozchodzenia się fali,
- v_zr - składowa prędkości źródła względem obserwatora, równoległa do kierunku łączącego te dwa punkty.

Różne postaci prawa Dopplera

Powyższa analiza zjawiska została przeprowadzona, gdy falę wysyłało poruszające się źródło. Ogólnie należy rozpatrzeć trzy sytuacje dające trzy rózne wzory:
- ruch źródła względem stałego obserwatora, a prędkość źródła względem obserwatora znacznie mniejsza od prędkości światła,
- ruch obserwatora względem stałego źródła, a prędkość źródła względem obserwatora znacznie mniejsza od prędkości światła,
- prędkość ruchu obserwatora względem źródła zbliżona do prędkości światła, czyli przypadek relatywistyczny. Dla prędkości ruchu źródła i obserwatora, które jest znacznie mniejsza od prędkości fali w ośrodku, wartości ze wszystkich trzech wzorów są niemal takie same. Relatywistyczna postać prawa Dopplera przewiduje występowanie tzw. efektu poprzecznego, który polega na tym, że zachodzi zmiana częstotliwości fali elektromagnetycznej także przy ruchu w poprzek kierunku źródło - obserwator. Eksperymenty potwierdzające występowanie tego efektu były silnym argumentem na rzecz zaakceptowania szczególnej teorii względności. Uwaga! Relatywistyczny efekt Dopplera nie ma zastosowania w przypadku kosmologicznego przesunięcia ku czerwieni. Zjawisko to opisywane jest odmiennymi równaniami niż dopplerowskie przesunięcie ku czerwieni. Jak łatwo sprawdzić, wartość relatywistycznego przesunięcia ku czerwieni dla prędkości zbliżających się do prędkości światła rośnie do nieskończoności. Tymczasem według najpowszechniej obowiązującego modelu kosmologicznego przesunięcie ku czerwieni odległych galaktyk wynosi 1.46 dla prędkości ucieczki równej prędkości światła. Zaobserwowano tysiące obiektów posiadających większe przesunięcia ku czerwieni, co oznacza że ich prędkość ucieczki jest większa od prędkości światła. Dokładny opis postaci prawa Dopplera dla tych przypadków omówiony jest w haśle: zależności opisujące prawo Dopplera

Zastosowania

W życiu codziennym

zależności opisujące prawo Dopplera Wycie gnającej ulicami miasta karetki najpierw jest wysokie, kiedy ta jest daleko, obniża się stopniowo w miarę zbliżania się jej i staje się niskie, gdy karetka przemknie już obok nas i oddala się. Efekt ten powstaje na skutek zmiany promieniowej składowej prędkości karetki. Jeżeli karetka nie jedzie wprost na obserwatora, tylko chce go ominąć, to prędkość karetki nie jest skierowana wprost na obserwatora. Zgodnie z Rysunkiem 3 nie cały wektor prędkości wnosi wkład do zależności na efekt Dopplera. Znaczenie ma tylko wartość składowej promieniowej (przybliżanie/oddalanie się od karetki). Zmienia się ona, zależnie od odległości karetki, a tak naprawdę, od kąta między kierunkiem łączącym karetkę z obserwatorem a kierunkiem ruchu karetki od ucha obserwatora. Efekt ten powoduje, że pomiar radaru policyjnego dokonany pod kątem do kierunku jazdy samochodu jest mniejszy od rzeczywistej prędkości samochodu.

Astronomia

zależności opisujące prawo Dopplera Efekt Dopplera obserwowany dla światła gwiazd ma ogromne zastosowanie w astronomii. Światło gwiazdy charakteryzuje się liniami widmowymi zawartych w nich atomów. Jeżeli gwiazda oddala się (ucieka) od obserwatora, to linie widmowe będą przesunięte w kierunku czerwieni (większych długości). Gdy na początku XX wieku astronomowie zaczęli obserwować światło galaktyk okazało się, że wszystkie one mają linie widmowe przesunięte ku czerwieni. Oznacza to, że gwiazdy te oddalają się od nas, jak na Rysunku 4. Na dodatek, im dalej galaktyka się znajduje, tym szybciej od nas ucieka, a jej światło jest bardziej przesunięte w kierunku większych długości fali (czerwone). Pomiary te doprowadziły do sformułowania prawa Hubble'a oraz teorii rozszerzającego się wszechświata. Jeżeli gwiazda wędruje w kosmosie razem z innym obiektem, oba ciała obracają się względem wspólnego środka masy. Gwiazda obraca się razem z tym ciałem, jak dwaj kręcący się na lodzie łyżwiarze. Pomiary zmian przesunięcia linii widmowych niektórych gwiazd wykazały, że okrążają je planety. W ten sposób astronomowie odkryli setki dużych planet poza układem słonecznym. Zjawisko to zostało przedstawione w animacji.

Radar

Na efekcie Dopplera opiera się zasada działania radaru dopplerowskiego. Jeżeli fale radiowe odbijają się od ruchomego obiektu, to ich częstotliwość się zmienia. Pomiar częstotliwości odbitej fali pozwala na bardzo precyzyjny pomiar prędkości przedmiotów odbijających promieniowanie mikrofalowe lub podczerwone. Radary używane przez policję do pomiaru prędkości opierają się na takiej zasadzie. Jeżeli radar jest umieszczony w poruszającym się samochodzie policji, to dodatkowo do pomiaru musi być dodana prędkość obserwatora.

Diagnostyka medyczna

W obrazowych badaniach diagnostycznych cenną informację daje nie tylko kształt anatomicznych struktur, lecz także kierunek i prędkość niektórych poruszających się tkanek. Zdecydowanie najważniejsze znaczenie ma wizualizacja i kwantyfikacja ruchu przepływającej w sercu i naczyniach krwionośnych krwi. Udoskonaleniem konwencjonalnych aparatów ultrasonograficznych było wprowadzenie ultrasonografii dopplerowskiej. Jeżeli głowica ultradźwiękowa potrafi rejestrować nie tylko opóźnienie echa wysyłanego dźwięku, lecz również jego wysokość, to na obrazie można kolorami pokazać ruch ciała. Jeżeli chce się zaobserwować bicie serca płodu, aby postawić diagnozę jeszcze w okresie prenatalnym, staje się to bezcenną informacją.
Po umieszczeniu głowicy ultradźwiękowej w przełyku możliwe jest dokładniejsze badanie struktur serca, nieprawidłowości budowy i przepływ krwi. Ultrasonografia dopplerowska jest szczególnie przydatna w diagnostyce wad serca.

Zobacz też

- podstawowe zagadnienia z zakresu astronomii

Bibliografia

- R.P.Feynman R.B.Leighton, M.Sands, Feynmana Wykłady z Fizyki, PWN, 1974, str. 130-135
- R.G.Gieworkian, W.W.Szpiel, Fizyka, PWN, 1982, str 122-124, ISBN 83-01-03678-8 Kategoria:Zjawiska fizyczne ja:ドップラー効果

Efekt dostępności

W psychologii efekt dostępności ma miejsce wtedy, gdy szacujemy częstotliwość występowania jakiegoś zjawiska na podstawie łatwości przywołania (wyobrażenia sobie) tego zjawiska. Przeceniamy częstość występowania zjawisk, o których częściej słyszymy. Również zjawiska i wydarzenia związane z emocjami i działające na wyobraźnię wydają się bardziej prawdopodobne, niż wskazywałyby na to statystyki. Kategoria:psychologia poznawcza

Efekt Elizy

Efekt Elizy - zjawisko przypisywania przez ludzi znaczenia i sensu znakom, słowom i zdaniom, które takiego sensu same z siebie nie mają. Przykładem takiego efektu jest np: interpetowanie przypadkowych wzorów pojawiających się w fusach po kawie na dnie szklanki, czy tworzonych przez chmury na niebie jako obrazy, które przedstawiają jakieś konkretne kształty. Nazwa tego efektu pochodzi od pierwszego, naśladującego zwykłą konwersację programu o nazwie ELIZA. Program ten wybierał pewne kluczowe słowa z wypowiedzi ludzi, a następnie tworzył "odpowiedź" łącząc słowo kluczowe ze zwrotami z wcześniej wprowadzonej bazy danych "otwartych zwrotów", takich jak "co to dla Ciebie znaczy", "zawsze ma sens", "Nie znam" itp, co dawało czasami efekt "głębokiego znaczenia" odpowiedzi a czasami chęć jej kontynuowania. Np: program Eliza na pytanie: "Czy jesteś człowiekiem" mógł dać odpowiedź: "Być człowiekiem... czy to coś znaczy..." albo "Co myślisz o mojej matce?" dawał odpowiedź: "Nie znam twojej matki, opowiedz mi o niej coś więcej". Efekt Elizy powoduje, że ludzi jest stosunkowo łatwo przekonać, że dana maszyna naprawdę myśli i daje sensowne odpowiedzi, nawet jeśli te odpowiedzi są po prostu losowane z wcześniej przygotowanego zbioru, pod warunkiem że dana osoba nie wie, że rozmawia z maszyną. W przypadku gdy dana osoba wie, że może rozmawiać z maszyną, efekt Elizy traci na znaczeniu. Zobacz też sztuczna inteligencja, Test Turinga Kategoria:Sztuczna inteligencja

Efekt Flynna

Efekt Flynna to systematyczny wzrost ilorazu inteligencji w krajach rozwiniętych od początku XX wieku. To zjawisko jest zauważane na wszystkich kontynentach. Według Flynna średnie IQ (badane testem matryc Ravena) wzrosło o ok. 15 punktów procentowych od drugiej wojny światowej i o około 24 punkty od początku wieku.

Linki zewnętrzne

- [http://pespmc1.vub.ac.be/FLYNNEFF.html Artykuł o efekcie Flynna] Kategoria:Psychologia Kategoria:Ciekawostki

Efekt Galatei

Efekt gitarowy

Efekt gitarowy - urządzenie elektroniczne przetwarzające i modyfikujące dźwięk, stosowane przeważnie do gitary elektrycznej, jak również nazwa efektu działania takiego urządzenia. Możliwe jest kilka sposobów zmiany sygnału wykorzystywanych w efektach gitarowych:
- Zmiana amplitudy sygnału - działanie polega na zmianie kształtu sygnału przez przemnożenie amplitudy przez pewną funkcję. Przykłady:
- Compressor (ang. kompresor)
- Distortion (ang. zniekształcenie) - powoduje charakterystyczny metaliczny dźwięk gitary.
- Zmiana częstotliwości - polega na zmianie sygnału w domenie częstotliwości (FFT).
- Miksowanie sygnału za pomocą linii opóźniających. Przykłady:
- Chorus (ang. chór)
- Echo
- Flanger - jeden z najstarszych efektów, wykorzystywany już przez Beatlesów
- Korekcja głośności - polega na zmianie głośności w poszczególnych pasmach dźwięku (korektor graficzny). Urządzenie stosowane do gitar elektrycznych ma zwykle kształt prostopadłościanu (stąd potoczna nazwa - kostka) z pokrętłami regulacyjnymi i pedałem. Kategoria:Instrumenty muzyczne

Efekt Halla (klasyczny)

Efekt Halla to zjawisko fizyczne, odkryte w 1879 roku przez Edwina H. Halla (wówczas studenta). Polega na tym, że w przewodniku z prądem umieszczonym w polu magnetycznym powstaje poprzeczne napięcie elektryczne. Niech przewodnik będzie prostopadłościanem o bokach

a,b,c

takich, że

a > b > c

. Jeśli wzdłuż przewodnika (równolegle do

a

) płynie prąd

i

(nadając nośnikom prądu prędkość unoszenia

, zaś prostopadle do powierzchni przewodnika (równolegle do

c

) przebija go pole magnetyczne o indukcji

, to na elementarne nośniki prądu o ładunku

q

działa siła Lorentza:

= q  \times

odchylając te ładunki do jednej ze ścianek. W ten sposób między tą ścianką a ścianką do niej przeciwną wytwarza się różnica ładunków, a więc i różnica potencjałów. W ten sposób między tymi ściankami powstaje pole elektryczne o natężeniu

, i na kolejne nośniki działa siła wypadkowa:

= q  \times  - q

W pewnym momencie ustala się równowaga, kiedy siła Lorentza i siła Coulombowska się znoszą. Wspomniany potencjał, powstały wówczas między ściankami przewodnika, nazywany jest potencjałem Halla. Mierząc go można m.in. określić wartość indukcji

pola magnetycznego (podstawa działania hallotronu). hallotron

Zobacz też:

- efekt Halla (kwantowy) Kategoria:Elektryczność Kategoria:Zjawiska fizyczne ja:ホール効果

Efekt halo

Efekt halo to w psychologii tendencja do automatycznego, pozytywnego (anielski efekt halo) lub negatywnego (szatański efekt halo), oceniania jednostki na podstawie wcześniej ukształtowanego zdania osoby oceniającej. Kategoria:Psychologia poznawcza Kategoria:Psychologia społeczna

Efekt iluzjonistyczny

Efekt iluzjonistyczny - końcowy rezultat zabiegów aktora iluzjonisty (prestidigitatora) sprawiający wrażenie zaistnienia zjawiska, pozornie sprzecznego z prawami natury. Kategoria:sztuka iluzji

Efekt Jarkowskiego

Efekt Jarkowskiego - wirujące planetoidy wypromieniowują więcej ciepła po południu niż w trakcie poranka. Tak więc, obiekt wirujący w tym samym kierunku co jego ruch po orbicie emituje promieniowanie termiczne w takim kierunku, który powoduje nieznaczne zwiększenie prędkości orbitalnej odsuwając to ciało od Słońca. Ciała wirujące w przeciwnym kierunku będą tracić energię orbitalną i tym samym przesuwać się bliżej Słońca. Występowanie tego subtelnego efektu, jako pierwszy postulował około roku 1900 polski inżynier Iwan O. Jarkowski. kategoria:astronomia kategoria:zjawiska fizyczne

Efekt Josephsona

tunelowanie Josephsona Kategoria:Mechanika kwantowa

Efekt kominowy

Efekt kominowy - zjawisko fizyczne powstawania spontanicznego przepływu powietrza z dołu do góry w kominach. Dzięki efektowi kominowemu zanieczyszczone powietrze samorzutnie wędruje w kominie do góry, bez konieczności tłoczenia go pompami, co jest podstawową zasadą działania wszelkich kominów. Efekt kominowy występuje też w szybach wentylacyjnych, szybach wind, szybach kopalnianych i wielu innych miejscach. Siłą napędową efektu kominowego są różnice temperatury i ciśnienia u podstawy i u szczytu komina. U podstawy komina prawie zawsze występuje wyższa temperatura i ciśnienie, niż u jego szczytu, co powoduje ruch powietrza ku górze. Czym węższy i dłuższy komin, tym pęd powietrza w jego wnętrzu jest większy. W przemysłowych kominach, których wysokość dochodzi do 100 m, efekt kominowy jest na tyle silny, że u jego szczytu, w ładną, bezwietrzną pogodę, prędkość przepływu powietrza dochodzi do 50-60 km/h. Czasem efekt kominowy stanowi niekorzystne zjawisko, któremu trzeba przeciwdziałać. Np. efekt kominowy w szybach wind powoduje wzrost energii potrzebnej do ich obsługi, zaś efekt kominowy w klatkach schodowych wysokich budynków prowadzi do utrudnień w korzystaniu ze schodów. Przeciwdziałanie efektowi kominowemu polega zwykle na wierceniu odpowiedniej liczby otworów wentylacyjnych na całej długości szybu, lub przerywaniu długich, pionowych ciągów przegrodami.

Zobacz też

- Wentylacja Kategoria:Instalacje budowlane Kategoria:Zjawiska fizyczne

Efekt kontrastu

Efekt kontrastu wykorzystuje fakt, że ludzie formułując sądy i opinie zawsze posługują się porównaniami. Głównymi badaczami tego tematu są Coren i Miller, którzy w swych eksperymentach wykorzystali złudzenie wzrokowe Ebbinghausa. Polega ono na tym, że figura geometryczna w otoczeniu takich samych figur, lecz większych, będzie wydawała się mała, zaś gdy otoczymy ją mniejszymi figurami, wyda się większa. Efekt kontrastu działa tylko w przypadku obiektów do siebie podobnych; złudzenie wzrokowe nie zadziała, jeśli np. figura koła będzie występować w otoczeniu trójkątów. Efekt ten jest bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na systemy oceniania ludzi, rzeczy, obiektów, cech fizycznych, a nawet szkolnych wypracowań. Bardzo często jest on wykorzystywany przez sprzedawców i ludzi zajmujących się reklamą. Kategoria:Psychologia poznawcza

Efekt Krugera-Dunninga

Efekt Krugera-Dunninga - w psychologii zjawisko polegające na tym, że osoby niewykwalifikowane w jakiejś dziedzinie życia, mają tendencję do przeceniania swoich umiejętności w tej dziedzinie, podczas gdy osoby wysoko wykwalifikowane mają tendencję do zaniżonej oceny swoich umiejętności. Zjawisko to zostało opisane i udokumentowane przez Justina Krugera i Davida Dunninga z Uniwersytetu Cornella.

Literatura przedmiotu:
- Kruger J., Dunning D. (1999), Unskilled and Unaware of It: How Difficulties in Recognizing One's Own Incompetence Lead to Inflated Self-Assessments, w: Journal of Personality and Social Psychology 77 (6) 1121-1134 ^{[http://www.phule.net/mirrors/unskilled-and-unaware.html abstrakt] [http://www.apa.org/journals/features/psp7761121.pdf format pdf]}

Kategoria:Psychologia Kategoria:Ciekawostki

Efekt kwantowy

Efekty kwantowe, (zjawiska kwantowe) są to efekty specyficznie związane z mechaniką kwantową, zjawiska zachodzące w mikroskali opisywane przez mechanikę kwantową. Przykłady efektów kwantowych: nadciekłość, Efekt Josephsona, Efekt Halla (kwantowy), efekt tunelowy, Efekt Meissnera Zobacz też: Zjawisko fizyczne kategoria:Mechanika kwantowa kategoria:Zjawiska fizyczne

Efekt Meissnera

Efekt Meissnera - zjawisko polegające na całkowitym wypychaniu pola magnetycznego z nadprzewodnika, odkryte w 1933 roku przez Walthera Meissnera i Roberta Ochsenfelda. Zjawisko Meissnera jest podstawą do określenia, czy dany przewodnik o zerowym oporze elektrycznym jest rzeczywiście nadprzewodnikiem. Zewnętrzne pole magnetyczne o natężeniu mniejszym od granicznego nie wnika do nadprzewodnika w kształcie długiego walca, z wyjątkiem cienkiej warstwy przypowierzchniowej nadprzewodnika, natężenie pola magnetycznego wewnątrz nadprzewodnika jest równe zero. Natężenie graniczne pola magnetycznego zależy od materiału oraz temperatury nadprzewodnika. Jeżeli nadprzewodnik zostanie umieszczony w bardzo silnym polu magnetycznym to przestaje być nadprzewodnikiem, jeżeli natężenie pola będzie się zmniejszać, to w momencie przejścia w stan nadprzewodnictwa pole zostanie wypchnięte z nadprzewodnika. Przyczyną wypchnięcia jest pojawienie się w powierzchownej warstwie nadprzewodnika prądu elektrycznego o takim natężeniu, że wytworzone przez niego pole magnetyczne kompensuje wewnątrz nadprzewodnika pole magnetyczne.

Różnica między nadprzewodnikiem, a przewodnikiem o zerowym oporze (efekt Meissnera)

oporze elektrycznym #w temperaturze powyżej krytycznej w obu materiałach występuje pole magnetyczne #obniżenie temperatury powoduje, że z nadprzewodnika pole zostaje wypchnięte #zwiększanie pola dla nadprzewodnika powoduje: #
- zniszczenie stanu nadprzewodzącego (nadprzewodniki I-go rodzaju) #
- wnikanie pola w postaci wirów o strumieniu pojedynczych fluksonów (nadprzewodniki II-go rodzaju) Kategoria:Mechanika kwantowa Kategoria:Zjawiska fizyczne ja:マイスナー効果

Efekt motyla

Efekt motyla (ang. butterfly effect) – anegdotyczna ilustracja zjawiska chaosu deterministycznego, tj. wielkiej wrażliwości zachowania układów nieliniowych na małe zmiany warunków początkowych. W tytułowej anegdocie trzepot skrzydeł motyla np. w Ohio może po trzech dniach spowodować w Teksasie burzę piaskową. Jak wiadomo, zjawiska meteorologiczne są historycznym przykładem efektów nieliniowych. Kategoria:Zjawiska fizyczne ja:バタフライ効果

Efekt Mößbauera

Efekt Mößbauera to zjawisko fizyczne polegające na rezonansowej oraz bezodrzutowej emisji oraz absorpcji promieniowania gamma przez atomy tworzące ciało stałe. Został odkryty w roku 1957 przez Rudolfa Mößbauera. Kategoria:Fizyka jądrowa Kategoria:Fizyka ciała stałego Kategoria:Zjawiska fizyczne ja:メスバウアー効果

Efekt okopowy

Linki zewnętrzne:

Template:SVG Parishes

zujer gry zr�czno�ciowe wegetarianizm keno Reklama

:: RELATED NEWS ::

Sino-Tibetische Sprachen
Die sino-tibetische bzw. sinotibetanische Sprachfamilie ist der Sprecherzahl nach die zweitgrößte Sprachfamilie der Erde. Sie besteht aus den Zweigen:
- Sinitische Sprachen
- Tibeto-birmanische Sprachen Viele Experten meinten früher, auch Thai gehöre zu den sinotibetanischen Spra

Assmann-Psychrometer
Das Aspirationspsychrometer ist ein Messinstrument der Gruppe der Psychrometer, mit welchem die wahre, nicht durch Sonnenstrahlung verfälschte relative Feuchtigkeit und Temperatur der Luft gemessen wird. Es findet dementsprechend in der Meteorologie und in der Read More...

Redif
Redif (arabisch Nachschub) war früher die Landwehr der türkischen und ägyptischen Armee (siehe Osmanisches Reich). Nach den am 13. März 1887 in Kraft getrete

Jan Luyken
Jan Luyken (
- 16. April 1649 in Amsterdam als Sohn von Caspar Luyken (ebenfalls Kupferstecher) und Hester Coores; † 5. April 1712 ebenda) war ein holländischer Dichter, Illustrator und Kupferstecher. Seine Kup

Redoute (Festung)
Redoute bezeichnet im Festungsbau eine geschlossene Feldschanze, die nach allen Seiten von gleich starken Brustwehren umgeben ist und ausschließlich vorspringende Winkel aufweist. Die Redoute war meist auch mit Hindernissen für Artillerie und Infanterie versehen. Die einfachste Redoute bestand aus einem vierseitgen Form und ergab bei einem Schräganschlag vo

Halbredoute
Redoute bezeichnet im Festungsbau eine geschlossene Feldschanze, die nach allen Seiten von gleich starken Brustwehren umgeben ist und ausschließlich vorspringende Winkel aufweist. Die Redoute war meist auch mit Hindernissen für Artillerie und Infanterie versehen. Die einfachste Redoute bestand aus einem vierseitgen Form und ergab bei einem Schräganschlag vo

Beneluxstaaten
Benelux ist die Kurzform für die Sammelbezeichnung Beneluxländer, auch Beneluxstaaten, für Belgien, die Niederlande (Nederland) und Luxemburg, die wirtschaftlich, kulturell und politisch weitgehend zusammenwirken und nach außen

SWIR
Als Infrarotstrahlung (kurz IR-Strahlung) bezeichnet man in der Physik elektromagnetische Wellen im Spektralbereich zwischen sichtbarem Licht und der langwelligeren